Ekokardiyografi

EKO Neden İstenir?

Doktor EKO’yu çoğu zaman hastanın şikâyetleri, muayene bulguları veya mevcut hastalığın takibi nedeniyle ister. En sık nedenler şunlardır:

• Göğüs ağrısı veya göğüste sıkışma
• Nefes darlığı
• Çarpıntı
• Bayılma veya baş dönmesi
• Bacaklarda şişlik
• Kalpte üfürüm duyulması
• EKG’de şüpheli bulgu görülmesi
• Kalp yetmezliği, kapak hastalığı veya doğumsal kalp hastalığı takibi
• Kalp büyümesi veya kalp kası hastalığı şüphesi
• Tedavi öncesi veya sonrası kontrol gereksinimi

Bu değerlendirme sayesinde kalple ilgili yapısal ya da işlevsel pek çok sorun hakkında daha net bilgi edinilebilir.

EKO ile Neler Görülebilir?

EKO’nun en güçlü yönlerinden biri, kalbin şekli, hareketi ve kan akımını birlikte değerlendirebilmesidir. Bu testle şu başlıklar incelenebilir:

Kalp odacıkları

Kulakçık ve karıncıkların boyutları, genişleme olup olmadığı ve duvar kalınlıkları değerlendirilebilir.

Kalp kapakları

Mitral, aort, triküspit ve pulmoner kapakların hareketi; darlık, kaçak veya yapısal bozukluk şüphesi açısından incelenebilir.

Kalp kasının pompa gücü

Kalbin kasılma performansı ve genel pompalama gücü değerlendirilebilir. Bu özellik özellikle kalp yetmezliği ve kalp krizi sonrası değerlendirmede önem taşır.

Duvar hareket bozuklukları

Kalp kasının bazı bölgeleri normal şekilde kasılmıyorsa bu durum EKO ile saptanabilir.

Perikard ve kalp çevresi

Kalbi saran zarla ilgili sorunlar ve kalp çevresinde sıvı birikimi değerlendirilebilir.

Doğumsal kalp anomalileri

Odacıklar arası delikler ve bazı diğer yapısal doğumsal sorunlar saptanabilir.

EKO Neyi Göstermez?

Bu bölüm özellikle önemlidir. Çünkü EKO çok değerli bir test olsa da her kalp sorununu doğrudan göstermez.

Örneğin:

• Her koroner damar darlığını kesin olarak göstermez
• Elektriksel ritim bozukluklarının tanısında EKG veya Holter’in yerini tutmaz
• Bazı şikâyetler dinlenim hâlinde yoksa standart EKO ile ortaya çıkmayabilir
• Damar içini ayrıntılı görüntüleyen anjiyografi benzeri testlerin yerine geçmez
• Normal EKO sonucu her zaman “kalpte hiçbir sorun yok” anlamına gelmez

Bu nedenle gerekli durumlarda başka kardiyolojik testler de istenebilir. Amaç, her hastada en doğru tanıya en uygun yöntemlerle ulaşmaktır.

EKO Çeşitleri Nelerdir?

Transtorasik EKO (TTE)

En sık uygulanan standart EKO yöntemidir. Prob göğüs duvarı üzerinden kullanılır. Ağrısız, radyasyonsuz ve genellikle özel hazırlık gerektirmeyen temel inceleme yöntemidir.

Transözofageal EKO (TEE)

Kalbin daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğinde uygulanır. Prob yemek borusu üzerinden ilerletilerek görüntüleme yapılır.

Stres EKO

Kalbin egzersiz veya ilaçla oluşturulan stres altındaki yanıtını değerlendirmek için kullanılır.

3 boyutlu EKO

Bazı kapak hastalıkları ve belirli yapısal sorunlarda daha ayrıntılı görüntüleme sağlar.

Fetal EKO

Doğmamış bebeğin kalbini değerlendirmek amacıyla kullanılan özel bir EKO türüdür.

EKO Nasıl Yapılır?

Standart transtorasik EKO çoğu hastada şu şekilde uygulanır:

• Hasta sedyeye yatırılır ve göğüs bölgesi uygun pozisyona getirilir
• Cilde iletimi kolaylaştıran jel sürülür
• Prob göğüs üzerinde farklı noktalara yerleştirilerek kalbin çeşitli açıları görüntülenir
• Gerekirse Doppler yöntemi ile kan akımının yönü ve hızı incelenir
• Kayıt tamamlandıktan sonra görüntüler kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir

İşlem genellikle ağrısızdır ve çoğu zaman kısa sürede tamamlanır.

EKO Öncesinde Nelere Dikkat Edilir?

Standart EKO için çoğu zaman özel bir hazırlık gerekmez. Yine de sürecin daha rahat ilerlemesi için şu noktalara dikkat edilebilir:

• Rahat kıyafet tercih edilmesi
• Göğüs bölgesine yoğun krem veya yağ sürülmemesi
• Önceki EKG, EKO veya kardiyoloji raporlarının yanında bulundurulması
• Düzenli kullanılan ilaçların doktora bildirilmesi
• TEE veya stres EKO planlanıyorsa, o teste özel hazırlık talimatlarının önceden öğrenilmesi

Hazırlık süreci, yapılacak EKO türüne göre değişebilir.

EKO Sonucu Nasıl Yorumlanır?

EKO raporu çok sayıda teknik ifade ve ölçüm içerebilir. Ancak bu raporun doğru anlamı, yalnızca kardiyoloji uzmanı tarafından; hastanın şikâyetleri, fizik muayenesi, EKG’si ve diğer testleriyle birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkar.

Burada hastaya verilmesi gereken temel mesaj şudur:
Raporu tek başına internette karşılaştırarak yorumlamak yanıltıcı olabilir. Aynı ölçüm bir kişide normal kabul edilirken, başka bir hastada klinik açıdan önem taşıyabilir. Bu nedenle rapordaki her ifadeyi doğrudan hastalık olarak değerlendirmemek gerekir.

Rapordaki Değerler Ne Anlama Gelir?

Pompa gücü / ejeksiyon fraksiyonu

Kalbin kanı ne kadar etkili pompaladığı hakkında fikir verir. Düşük olduğunda kalp yetmezliği veya kalp kası fonksiyon bozukluğu gibi durumlar araştırılabilir.

Kapak darlığı veya kaçak

Kapakların daralıp daralmadığı ya da geriye kan kaçırıp kaçırmadığı anlaşılabilir.

Oda boyutları ve duvar kalınlıkları

Kalbin bazı bölümlerinde büyüme, kalınlaşma veya genişleme olup olmadığı değerlendirilebilir.

Duvar hareketleri

Kalp kasının bazı bölgelerinde hareket azalması varsa bu durum rapora yansıyabilir.

Bu değerlerin anlamı, hastanın genel klinik durumu ile birlikte değerlendirilmelidir.

Hangi Durumda Acil Başvuru Gerekir?

EKO planlı bir inceleme olabilir. Ancak bazı belirtiler beklemeyi değil, acil değerlendirmeyi gerektirir. Şu durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Dinlenmekle geçmeyen göğüs ağrısı
• Ağrının kola, çeneye, sırta veya boyuna yayılması
• Ani başlayan nefes darlığı
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Şiddetli çarpıntıyla birlikte göğüs ağrısı veya baş dönmesi
• Soğuk terleme, ani halsizlik veya genel durumda belirgin kötüleşme

EKO önemli bir tanı aracıdır; ancak aktif ve acil belirtiler varsa öncelik hızlı tıbbi değerlendirme olmalıdır.

Sık Sorulan Sorular